‘Zij zien geen andere weg,
dan liever dood’

DOOR: ERNA RIJNIERSE, ARTSEN ZONDER GRENZEN 

Multi useful components

Op een reddingsschip op de Middellandse Zee gaf tropenarts Erna Rijnierse medische hulp aan geredde bootvluchtelingen. ‘Ik vond de zee altijd heerlijk. Maar ik denk dat ik de zee nooit meer op dezelfde manier kan zien.’

‘Ik heb al in veel landen, in veel crisissituaties, gewerkt. Deze zomer deed ik dat op zee, aan boord van reddingsschip MY Phoenix. En dat was anders dan ik gewend ben. Als je mensen in nood nu niet redt, weet je namelijk dat zij zéker dood zullen gaan. Bij de eerste reddingsactie die we uitvoerden, haalden we 369 mensen uit een gammele, lekke houten vissersboot. De mensen aan boord zaten op elkaar gepropt in een vreselijk kleine ruimte, niemand had een reddingsvest. Het water in de boot was al tot hun enkels gestegen. Een paar uur later zou de boot gezonken zijn en zouden deze mensen er niet meer zijn geweest.

Kwetsbare mensen – ouderen, vrouwen, kinderen – vingen we benedendeks op. De gezonde, sterke mannen bleven op het bovendek. Iedereen kreeg een reddingskit, met onder meer een handdoek, water en energierijke biscuits. Er waren gelukkig weinig mensen in slechte gezondheid. Wel waren er acht zwangere vrouwen aan boord. Een van hen was al acht maanden zwanger en ’s nachts begon het bij haar behoorlijk te rommelen. Ik was er al klaar voor. De baby echter nog niet. Misschien maar beter ook.

Het zijn niet alleen jonge mannen die deze gevaarlijke oversteek wagen. De vluchtelingen op zee zijn van alle leeftijden en komen overal vandaan. En allemaal hebben ze een verhaal. Net als de mensen die ik heb geholpen in Zuid-Sudan of de Centraal-Afrikaanse Republiek. Maar misschien zijn de verhalen van de mensen op de boot nog wel erger, wat groter. Zij hebben oorlog, geweld of onrechtvaardigheid in hun eigen land gekend. Maar daarna hebben ze ook nog een lange, verschrikkelijke tocht moeten afleggen om de kust te bereiken. Ik heb gesproken met een groepje tieners uit Somalië. Met twee jonge broers uit Nigeria. Met een gezin uit Syrië.

Dit zijn plekken waar Artsen zonder Grenzen ook werkt. En de situatie op die plekken is buitengewoon slecht. De vluchtelingen stonden voor een simpele keuze: daar blijven was geen optie. En ook over Libië, een gevreesde en noodzakelijke halte op hun tocht, hoor ik verschrikkelijke verhalen over detentiecentra. ‘Daar zijn geen mensen, daar zijn beesten,’ zeggen ze. Ik heb mensen gezien met oude breuken en mensen waarbij tanden uit hun mond geslagen waren. Vrijwel iedere vluchteling is zich echt wel bewust van het gevaar dat hij of zij loopt door op een boot te stappen. Maar zij zien geen andere weg, dan liever dood.

 

‘Het water in de boot was al tot hun enkels gestegen’


Na onze eerste reddingsoperatie vertelden veel van de 369 mensen aan boord dat ze voor het eerst in lange tijd weer lekker konden slapen. Voor velen was het ook de eerste keer in maanden, misschien wel jaren, dat ze naar de dokter konden. We hebben ze afgezet in de Siciliaanse kustplaats Pozzallo. Daar werden zij verder opgevangen. Door een ander team van Artsen zonder Grenzen en door de Italiaanse autoriteiten. Zodra ze voet aan wal zetten, gaan zij een onzekere toekomst tegemoet. Dat merkte ik al aan boord. Na de redding waren ze verschrikkelijk blij, dankbaar en uitgelaten. Maar naarmate we dichter bij de kust kwamen, werden ze steeds stiller. Ze hebben al zo veel meegemaakt. En hun reis is nog lang niet voorbij.

Zouden wij deze hulp moeten bieden? Sommige mensen zeggen van niet. Maar zolang er onvoldoende reddingscapaciteit op zee is, hebben wij een hele goede reden om hier te zijn. Je kunt niet toekijken terwijl er mensen verdrinken. Dat kan gewoon niet. Er is nu een enorm gat tussen de noden op de Middellandse Zee en de hulp die er geboden wordt. En daar stappen wij als Artsen zonder Grenzen in. Dat is onze taak. Dat is míjn taak, als arts en hulpverlener.’  

Hulpverleners van Artsen zonder Grenzen geven op en rond de Middellandse Zee medische zorg aan mensen die oorlog, geweld en sociale onrechtvaardigheid zijn gevlucht. Klik op de Thinglink-kaart hierboven om te zien wat en waar.   
Klik hier om mee te helpen.