Gelderse Streken | Advertorial
 

| hanzesteden IN DE GELDERSE STREKEN -WAT EEN VERHAAL! |

De Noord-Duitse Hanze was een middeleeuws verbond van steden, ontstaan uit een samenwerking van kooplieden die zich gezamenlijk wilden verdedigen tegen belagers. Het woord Hanze betekent bewapende schare of gemeenschap. Door samen te werken konden handelslieden zichzelf en hun handelswaar beter beschermen: eendracht maakt macht. Oorspronkelijk waren vooral Duitse steden rond de Oostzee lid van de Hanze. Vanaf de dertiende13e eeuw sloten ook diverse Nederlandse steden zich aan, onder meer Doesburg, Zutphen, Hattem, Harderwijk, Elburg, Arnhem, Nijmegen, Tiel en Zaltbommel.

 

| Dwalen door de middeleeuwen en genieten van moderne gastvrijheid |

Het centrum van Hanzestad Zutphen lijkt wel een wirwar van straten, steegjes en hofjes. Met gemak herken je het stratenpatroon uit de glorietijd van de stad, de Hanzetijd. Toen dreven de Zutphenaren al handel met zustersteden aan de Oost- en Noordzee. Die handel bracht veel welvaart naar de stad. Dat is nog steeds te zien. Koopmanshuizen, torens en poortenvind je overal in de stad. Loop een Hanzewandelroute en je geniet van die Hanzetijd. Sla een stop bij een café of restaurant niet over. Want in Zutphen geniet je van modern comfort in een historische setting. Zelfs op Michelinsterniveau!

De Gelderse Hanzesteden bieden de bezoeker een moderne kennismaking in een historisch jasje. Route-apps, layarwandelingen en online reserveringssystemen geven die moderne invulling. De historische setting aan het water, de prachtig gerestaureerde gebouwen en de koestering van de historie bieden het warme kader. Geniet van thematische arrangementen, Hanzelogies en Hanzehotels en maak vooral een Hanzewandeling. 

Kijk voor tips op geldersestreken.nl.

Hanzesteden in de Gelderse streken – wat een verhaal!

Hanzeverbond

Het Hanzeverbond groeide in de veertiende e en vijftiende e eeuw uit tot een machtige economische factor. Het beschermen van de aangesloten handelslieden en het uitbreiden van de handel waren de voornaamste doelen. Lijfsbehoud in de breedste zin van het woord stond voorop in deze handelsgemeenschap. Het Hanzeverbond kon door het bundelen van zijn belangen privileges verwerven. Bovendien wist de individuele koopman zich door dit verbond beschermd tegen de grillen van feodale leenheren. Uitwisseling van kennis en informatie was een belangrijke bijkomstigheid. In zijn glorietijd kende het Hanzeverbond maar liefst 150 steden die lid waren. Zie ook hanzesteden.info  

 

| De kogge bracht eeuwen vol welvaart - wandel en geniet |

De kogge was hét schip in de Hanzetijd. Een schip met een hoge voor- en achtersteven en meestal één mast. Groot voor zijn tijd, zeewaardig en met goede zeilcapaciteiten. Met bewapening, ook als oorlogsschip ingezet. De koggen vervoerden zout, vis, granen, hout, bier, wijn, laken, bijenwas en pelzen tussen de Hanzesteden. En dat bracht welvaart. Dat zie je nu, zeven eeuwen later, nog steeds in de steden terug. Met imposante bouwwerken, sierlijke koopmanshuizen en indrukwekkende handelskantoren groeiden kleine nederzettingen uit tot machtige steden met imponerende stadsmuren en dito poorten. Bezoek Doesburg, Elburg, Harderwijk, Hattem of Zutphen en maak een Hanzewandeling. Je voelt de historie!

De kogge

Het belangrijkste scheepstype in die tijd was de kogge. Een schip met een hoge voor- en achtersteven en meestal één mast. In de dertiende eeuw was de kogge een grote vernieuwing in de scheepvaart. Het schip was groter en zeewaardiger dan zijn voorgangers en had goede zeilcapaciteiten. Piraterij was een groot probleem. Rond 1400 besloot de Hanze om de piraten aan te pakken. De koggen werden toen, met bewapening, ook als oorlogsschip ingezet. De kogge uit het filmpje is een replica, gebouwd in Hanzestad Kampen en nu geregeld te zien in alle Hanzesteden langs de IJssel en het Veluwemeer.

Een gouden eeuw

De Hanzesteden waren in de veertiende en vijftiende eeuw een en al bedrijvigheid en de economie bloeide als nooit tevoren. De welvaart uitte zich in imposante bouwwerken, sierlijke koopmanshuizen en indrukwekkende handelskantoren. De van oorsprong kleine nederzettingen groeiden uit tot machtige steden met imponerende stadsmuren en dito poorten. De welvaart deed tevens zijn invloed gelden op andere gebieden. Schilders, bouwmeesters, dichters en filosofen vestigden zich in de steden en zorgden voor een bloeiperiode op artistiek gebied. Er was sprake van een Gouden Eeuw ‘avant la lettre’.  

 

| Gastvrijheid in het oudste restaurant van Nederland |

In de Hanzetijd was het van belang goederen te wegen: verkoop geschiedde op basis van gewicht. En dat gewicht moest zuiver zijn. Daarom werd er in menige Hanzestad een waag gebouwd. Zo ook in Doesburg. Hier kreeg De Waag bovendien de functie van herberg. Sinds 1478 is Stadsbierhuys De Waag in Doesburg onafgebroken in gebruik als herberg en is daarmee het oudste restaurant van Nederland. Nog steeds wordt hier voor de bezoekers van de stad bier en wijn geschonken. Zit je er op het terras dan zie je overal het rijke Hanzeverleden van de stad om je heen. Maak een Hanzewandeling en neem als souvenir een potje mosterd mee. Daar is Doesburg beroemd om! 

Doesburg

Doesburg ligt op de grens van de Achterhoek, Veluwe en Liemers. De stad geniet grote bekendheid door haar gerestaureerde binnenstad: het middeleeuwse stratenpatroon is nog volledig intact . Als gevolg van het lidmaatschap van de Hanze namen de bedrijvigheid en de handel sterk toe. Handelaren moesten over de inkomende goederen belasting betalen aan de stad Doesburg. Dat gebeurde op basis van het gewicht. Zodoende ontstond behoefte aan een plaats waar de goederen konden worden gewogen. In 1478 is De Waag van Doesburg dan ook in gebruik genomen. De Waag kreeg ook een functie als herberg en heeft die functie nooit verloren. Daarom is De Waag  het oudste horecabedrijf van Nederland

Zutphen

Zutphen werd Torenstad genoemd vanwege de vele torens die al in de veertiende eeuw prijkten op de grote gebouwen van de stad. Nog steeds vormen zij de skyline van de stad. Met verschillende musea, hofjes, de vele bezienswaardigheden en het bijzondere stratenpatroon, waan je je hier nog steeds in de middeleeuwen en vind je de rijkdom uit de Hanzetijd terug in de fraaie panden in de binnenstad. Loop een stadswandeling door de slingerende straatjes en je komt langs tal van pakhuizen, koopmanshuizen, kerken maar ook langs delen van de vestingwerken. Ook achter gemoderniseerde gevels gaat vaak een rijk Hanzeverleden schuil. 

Hattem

Wie denkt dat Hanzestad Hattem een ingeslapen stadje is, komt al snel bedrogen uit. Wie hier door de middeleeuwse straten dwaalt, ziet een rijke historie van koopmanshuizen, een stadspoort, de stadsmolen en vestingwerken. Kasteel ‘De Dikke Tinne’ met muren van zeven meter dik was in de veertiende eeuw een begrip, waarvan het ‘Spookhuis’ nu de overgebleven restante is. Het Bakkerijmuseum ligt te midden van die historie. Geniet van een demonstratie, doe een workshop en eet heerlijk brood. Net als in de Hanzetijd. Tijd over? In Hattem zijn ook het Anton Pieckmuseum en het Voerman Museum.

 

| Torens beschermden de Hanzesteden - De haven bracht welvaart |




Geen stad in Nederland zo bijzonder als Hanzestad Elburg. De stad is eind 14e eeuw gebouwd volgens een bouwontwerp van de tekentafel. Met rechthoekige straten en muren met torens daar omheen. Buiten de vesting, bij de Vischpoort verrees de visserijhaven. Van daaruit was er toegang tot de Zuiderzee. En daarmee tot de andere steden van het Hanzeverbond. Door het arme en dun bevolkte achterland bleef Elburg klein en de welvaart tot binnen de vesting beperkt. En daar hebben we nu dan weer de huidige historische schoonheid aan te danken!

Elburg en Harderwijk

Geen stad in Nederland zo bijzonder als Hanzestad Elburg. De stad is eind veertiende eeuw gebouwd volgens een bouwontwerp. Met rechthoekige straten en muren met torens daar omheen. Buiten de vesting, bij de Vischpoort verrees de visserijhaven. Van daaruit was er toegang tot de Zuiderzee. En daarmee tot de andere steden van het Hanzeverbond. Harderwijk was in de veertiende en vijftiende eeuw een zeer actief lid van het Hanzeverbond. Dankzij de gunstige ligging aan de Zuiderzee waren er intensieve contacten met veel steden langs de Oostzee en Noordzee. De handel in vis met het daarbij horende stapelrecht op de Harderwijkse markt bracht veel welvaart naar de stad. 

Arnhem en Nijmegen

Hoewel de meeste Hanzesteden zich meer naar het noorden van Nederland bevinden, waren ook Arnhem en Nijmegen aangesloten bij het Hanzeverbond. Bezoek de historische kelders in het centrum van Arnhem en je ziet waar de kooplieden in de veertiende eeuw, de Hanzetijd, hun handelswaren in de stad opsloegen: strategisch in het centrum, vlakbij de Rijn. Nijmegen was in de vijftiende eeuw de belangrijkste plaats in het hertogdom Gelre. De hertog verbleef er met zijn hof regelmatig in het Valkhof. Het Nijmeegse schippersgilde behoorde tot de rijkste gildes van de stad en de schippers waren vooral actief in de rivierhandel. Het gilde liet aan de Waalkade, vlakbij het Valkhof, een stenen kapel bouwen. Het altaar had een rijk geborduurd ‘antependium’ dat aan de voorkant tot aan de grond hing. Dit ‘antependium’ is het grootste borduurwerk uit de Middeleeuwen dat in Nederland bewaard gebleven is. Te bezichtigen in Museum het Valkhof

Tiel en Zaltbommel 

Deze steden waren voor het Hanzeverbond ‘bij-steden’ van Nijmegen. Tiel is een van de oudste steden van Nederland met stadsrecht uit de 10e eeuw. Evenals het jongere Zaltbommel onderhield Tiel uitgebreide handelsbetrekkingen met het Rijn- en Maasgebied, met Vlaanderen en Brabant, met Engeland en de Oostzee. Toch is de stad te klein om echt in de Hanze mee te doen. Vanaf 1430 mag Tiel niet meer zelf meepraten op vergaderingen (de 'Hanzedagen'), maar moet het zich door Nijmegen laten vertegenwoordigen. 

 

| Brood en banket brengen Hanzestad Hattem tot leven |

Wie denkt dat Hanzestad Hattem een ingeslapen stadje is, komt al snel bedrogen uit. Wie hier door de Middeleeuwse straten dwaalt, ziet een rijke historie van koopmanshuizen, een stadspoort, de stadsmolen en vestingwerken. Kasteel ‘De Dikke Tinne’ met muren van zeven meter dik was in de 14e eeuw een begrip, waarvan het ‘Spookhuis’ nu de overgebleven restante is. Het Bakkerijmuseum ligt te midden van die historie. Geniet van een demonstratie, doe een workshop en eet heerlijk brood. Net als in de Hanzetijd. Tijd over? In Hattem zijn ook het Anton Pieckmuseum en het Voerman Museum.

Op stap in de Hanzesteden

Het eeuwenoude decor van de Hanzesteden geeft inspiratie voor een bezoek. Veel bijzondere winkels zijn gevestigd in authentieke panden. Bijzonder is dat je juist in de Hanzesteden veel speciaalzaken vindt. Dat pik je mooi mee tijdens je Hanzewandeling door de binnenstad. De mannenshop-gids, een mooi boek met winkels die zich specialiseren in producten voor mannen, geeft honderden adressen in de verschillende Hanzesteden. Over verrassend gesproken!

HANZESTEDEN IN DE GELDERSE STREKEN – WAT EEN VERHAAL!

Meer weten?